W dniu 4 maja 2006 r. w siedzibie CCBE w Brukseli przy Avenue de la Joyeuse Entree 1–5 odbyło się dyskusyjne spotkanie grupy roboczej CCBE (brainstorm meeting) poświęcone dostępowi do pomocy prawnej i świadczeniu usług prawnych pro bono. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele adwokatur kilkunastu państw członkowskich WE, to jest:, Austrii, Belgii, Czech, Francji, Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Norwegii, Polski, Szwecji, Szkocji i Anglii oraz Włoch. Naczelną Radę Adwokacką reprezentowali adw. dr Marcin Radwan-Rohrenschef oraz niżej podpisana. Spotkaniu przewodniczył kolega z Norwegii.
Delegacja hiszpańska zaproponowała stworzenie raportu dotyczącego dostępu do pomocy prawnej w krajach członkowskich, z podziałem na zagadnienia szczegółowe (np. pomoc prawna dla imigrantów, dyskryminacje rasowe itp.), a także opracowanie wzorca rekomendowanej jakości pomocy prawnej. Ponadto Hiszpanie postulowali stworzenie Europejskiego Forum Pomocy Prawnej. W toku dyskusji wskazywano na praktyczne trudności w ustaleniu jednolitego standardu pomocy prawnej, zwłaszcza że rządy poszczególnych państw będą z reguły zainteresowane, aby pomoc ta była szybka i tania, co może być istotną przeszkodą w zapewnieniu wysokiego standardu usług. Delegatka Holandii zwróciła uwagę, że w niektórych państwach członkowskich przepisy nakładają szczególne wymogi dla świadczących pomoc w niektórych sprawach. Przykładem jest obowiązek ukończenia specjalnego szkolenia w Holandii w sprawach dotyczących imigrantów.
Adw. dr Marcin Radwan-Rohrenschef zwrócił uwagę, że w toku dyskusji na temat dostępu do pomocy prawnej z reguły nie są poruszane kwestie finansowe. Tymczasem koszty sądowe mogą być skuteczną barierą realizacji prawa do sądu. Widoczne było poruszenie wśród zgromadzonych, gdy dowiedzieli się o wysokości wpisów w sprawach cywilnych w Polsce oraz o zasadzie ponoszenia całej opłaty z góry. Okazało się, że wysokość opłat w polskich sądach jest znacząco wygórowana na tle innych państw WE. Przedstawicielka adwokatury angielskiej postawiła nawet pytanie, czy wobec tego w Polsce ktokolwiek procesuje się w sądach. Dyskutanci zgodzili się, że wskazana byłaby harmonizacja w kwestii opłat sądowych. Postanowiono, że CCBE zbierze informacje o wysokości kosztów sądowych we wszystkich państwach członkowskich.
W odniesieniu do postulatu utworzenia Europejskiego Forum Pomocy Prawnej dyskutanci zobowiązali się zebrać informacje, jakie organizacje w ich krajach mogłyby współpracować w tym zakresie na poziomie ponadpaństwowym.
Następnie zebrani przedyskutowali problemy dotyczące bezpłatnej pomocy prawnej (pro bono). CCBE wystąpiła w 2005 r. do Komisji Europejskiej z wnioskiem o objęcie pomocy prawnej pro bono jednolitą regulacją prawną na terenie całej Wspólnoty Europejskiej, jednakże uzyskano odpowiedź odmowną – głównie z tego względu, że kwestia ta jest w znakomitej większości wypadków sprawą wewnętrzną poszczególnych państw członkowskich, a zatem leży poza zainteresowaniem prawa wspólnotowego.
Zebrani dzielili się następnie spostrzeżeniami na temat funkcjonowania poradnictwa pro bono w poszczególnych państwach. Z niedowierzaniem przyjęto informację, że w Polsce tzw. „Szósta Dyrektywa VAT” (Dyrektywa Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r.) wykładana jest przez Ministerstwo Finansów w taki sposób, iż zakazuje zwolnień podatkowych także dla bezpłatnej pomocy prawnej, co w zasadzie uniemożliwia świadczenie takiej pomocy. Adw. dr M. Radwan-Rohrenschef opisał konkurs dziennika „Rzeczpospolita” na Prawnika pro publico bono, podkreślając, że w ten sposób odkryto i doceniono wielu prawników z małych kancelarii lub innych zawodów prawniczych, którzy od lat świadczyli pomoc prawną charytatywnie. Zaproponował, aby podobny konkurs na szczeblu europejskim CCBE zorganizowała dla wszystkich państw członkowskich. Zebrani jednomyślnie poparli pomysł i zostanie on zgłoszony do władz CCBE przez przewodniczącego spotkania.
Delegacja włoska postulowała konieczność propagowania dopuszczalności pozwów zbiorowych, które z uwagi na stosunkowo niskie koszty ponoszone przez poszczególnych skarżących w zbiorowych sprawach, np. konsumenckich, farmaceutycznych lub ochrony środowiska, są realizacją prawa dostępu do sądu. Zebrani postanowili zrobić przegląd przepisów dotyczących pozwów zbiorowych w poszczególnych krajach. Zgodziliśmy się, że nie ma sensu dążyć do harmonizacji procedur sądowych w tych sprawach, gdyż systemy prawne procesów kontynentalnych i common law są zbyt odległe. Wskazana natomiast byłaby harmonizacja w kwestii pozycji adwokata wobec klientów w takich sprawach.
Delegacja brytyjska poruszyła problem małej popularności mediacji wśród prawników procesowych, gdyż nie rozumieją oni istoty mediacji. Przedstawiła z brytyjskiej praktyki instytucję Early New Evaluation – szybkich i tanich, choć niewiążących mediacji w postaci oszacowania przez wybranego prawnika szans procesowych stron, która to ocena jest jednak w 80% przez strony akceptowana. Zebrani przedyskutowali celowość stworzenia przy CCBE komisji mediacyjnej, której zadaniem byłyby rozmowy polubowne między prawnikami a niezadowolonymi z ich usług klientami.

» powrót «